Door SBS misbruikte woorden

Ik ben een liefhebber van mooie woorden die je niet dagelijks hoort. Toen Bram Moszkowicz het vonnis van de rechtbank over zijn akkefietje met Jort Kelder "infaam en abject" noemde, voelde ik me zowaar een beetje gelukkiger. Niet vanwege de inhoud, maar alleen omdat hij deze woorden gebruikte.

Er zijn veel meer woorden waar ik van kan genieten, zoals erudiet, omfloerst, recalcitrant, obscuur, obstinaat, enzovoorts. Tot voor kort hoorden hilarisch en ultiem daar ook bij.

Inmiddels kan ik hilarisch en ultiem niet meer horen, want SBS is ermee aan de haal gegaan. Iets dat aardig, leuk, amusant of grappig is, heet bij SBS niet aardig, leuk, amusant of grappig, maar altijd hilarisch. Die home video’s en 25 meest hilarische TV-momenten vind ik echt niet hilarisch, hooguit grappig. Hilarisch is iets waarvan je buikpijn krijgt van het lachen. Dat is me kijkend naar SBS nog zelden overkomen.

Dan ultiem. Een woonprogramma heet bij SBS tegenwoordig De ultieme woondroom. Alsof er geen mooiere, grotere of betere droom over wonen bestaat. Brrrr. Het is eerder de ultieme natte kijkcijferdroom van de SBS-programmeurs. Iets minder gebruik van opblaastaal mag gerust. Daar wordt het programma niet beter of slechter van.

Dit keer gaat de irriscore dus niet naar een woord maar naar SBS. U zult begrijpen dat ik het SBS-gebruik van hilarisch en ultiem geenszins hilarisch vind. Ze hebben deze prachtige woorden misbruikt en laten verworden tot ordinaire clichxc3xa9s. Ik neig ernaar de ultieme irriscore uit te delen, maar toch denk ik dat er nog irritantere taaluitingen zijn. Daarom geef ik SBS een 9 op de irrischaal.

Advertenties

Da bomb

Oud voel ik me niet. Ik ben ook nog niet zo oud, vind ik: 39. Maar bij het horen van sommige woorden komt de generatiekloof angstvallig dichtbij. Soms heb ik het gevoel al met mijn tenen over de rand te staan.

Het begon een paar jaar geleden toen kinderen iets leuks niet meer gaaf of te gek vonden, maar vet. Het is niet te stoppen. Sinds mijn dochters naar school gaan is de frequentie van de kreet "vet cool" in ons huis schrikbarend omhoog gegaan. Ik moest daar erg aan wennen, maar na een paar jaar blootstelling is de gevoeligheid van mijn irritatiereceptoren voor dit woord afgenomen. Niet dat ik het zelf roep, maar het is te verdragen.

Maar wat ik echt niet kan verdragen is de volgende incarnatie van vet: da bomb.

Als je een goede band hebt gehoord, dan waren ze helemaal da bomb. Zappend langs So you think you can dance hoorde ik ook dat kleine mannetje met dat petje in de jury roepen dat hij een auditie echt da bomb vond.

Ik kom uit de tijd van Doe Maar. Toen was de bom nog iets waar je bang voor was. Met da bomb heb ik dus geen positieve associaties. Hoe kan een bom iets leuks betekenen? Vroeger was een leuk feest een knalfeest en nog vroeger een knalfuif. Dan denk ik aan iets moois als vuurwerk. Ook kan een danser explosief dansen, maar dat lijkt me niet explosief in de zin dat het direct ook zijn laatste dans was.

Ik zie het leuke in da bomb dus niet. Ik vind het niet alleen populair maar vooral ook zeer dom klinken, da dom dus. Dom genoeg om het te waarderen met een 7 op de irrischaal.

Dat zou zomaar kunnen

Wat doe je als je mening wordt gevraagd over iets dat je niet weet, niet kunt verklaren of niet kunt bewijzen? Veel mensen wringen zich in allerlei bochten om te verhullen dat ze geen goed antwoord kunnen geven en komen dan met omslachtige en wollige verhalen. Steeds meer mensen maken zich er echter gemakkelijk vanaf met xe2x80x98dat zou zomaar kunnenxe2x80x99.

Mensen kunnen er moeilijk tegen met onzekerheden te leven. Zodra ze worden geconfronteerd met iets dat ze niet kunnen verklaren, slaat weten al snel om in geloven. Als je iets gelooft hoef je het namelijk niet meer uit te leggen, maar kun je je beroepen op door hogere machten ingegeven waarheden. Met een snel xe2x80x98dat zou zomaar kunnenxe2x80x99 kun je het dus aan de voorzienigheid overlaten om te bepalen of ietswel of nietwaar is.Wegwerpbewijs vind ik dat.

Ik ben iets pragmatischer, wetenschappelijker en minder naxc3xafef ingesteld. Ik probeer waar mogelijk bewijzen te vinden en causale verbanden te zien, oorzaak en gevolg. Als er iets is dat ik niet kan verklaren, dan durf ik daar recht voor uit te komen en vind ik het geen enkel probleem om nog een onzekerheid aan mijn leven toe te voegen.

Een andere, zeer populaire toepassing van dat zou zomaar kunnen is het standaard antwoord in interviews, dat vooral wordt gehanteerd door voetbaltrainers. Het begon naar mijn idee een jaartje geleden toen ze het gingen zeggen als ze iets nog niet wilden prijsgeven, maar daarmee toch al prijsgaven dat het ging gebeuren. Deze kreet bleek zo besmettelijk dat je hem inmiddels dagelijks
minstens tien keer op radio en tv hoort. Het is uitgegroeid tot een regelrechte taalepidemie.

x0cVan dat zou zomaar kunnen krijg ik spontaan hevige jeuk op allerlei niet nader te noemen plekken, dus het zou niet zomaar kunnen dat ik dat zou zomaar kunnen waardeer met een 10 op de irrischaal, omdat ik dat bij dezen doe.

Moeder de vrouw

Het schoolplein loopt alweer vol met ouders. Onbewust ga ik op een plek staan waar de kans op sociale gesprekjes klein is. Ik ben redelijk sociaal ingesteld, maar van koetjes en kalfjes weet ik niet zoveel en daarom praat ik daar liever niet over. De meeste andere ouders hebben geen last van deze remmingen en kletsen er lustig op los.

Flarden van verschillende gesprekken bereiken me en ik probeer ze allemaal te volgen. Dat lukt natuurlijk niet. De onderwerpen zijn meestal ook niet zo interessant. 60% gaat over de kinderen, 35% over de kinderen en school, 4% over het weer en de laatste procent is een vergaarbak van andere onderwerpen die soms mijn interesse wel wekken.

Helaas niet vandaag. De kinderen zijn het plein al opgelopen en ouders zeggen elkaar gedag. Mijn hoop iets interessants op te vangen was al vervlogen, totdat een vader riep: "Ik ga weer naar moeder de vrouw!" Een korte impuls van interesse sloeg om in verrassing en daarna in walging.

Dus er zijn nog mensen die het zeggen. Moeder de vrouw. Hoe ziet moeder de vrouw eruit? Ik zie dan een stevig, kloek boerenwijf voor me in zo’n ruitjes- of bloemetjesjurk die met haar voeten in een teil water piepers zit te jassen. Dat zal die vader vast niet bedoeld hebben, maar dat is wel het beeld dat ik heb van moeder de vrouw. En dat wil ik geen enkele vrouw opdringen. Je zult mij mijn vrouw dus nooit de titel "moeder de" horen geven.

Volgende keer op het schoolplein toch maar eens kijken hoe ze er uitziet, de vrouw van deze taalarmlastige vader. Ze zal vast niet voldoen aan mijn vooroordelen. En dat is maar goed ook. Misschien moet ik mijn beeld gaan bijstellen naar dat van Nijhoffs gedicht "De moeder de vrouw", maar dan zonder de psalmen.

De vader, evenals alle anderen die het walgelijk clichxc3xa9matige moeder de vrouw gebruiken, krijgen van mij een 8 op de irrischaal.

Sex

Dit is geen poging om het aantal bezoeken aan mijn weblog op een gemakkelijke manier te verhogen. Ik loop zelfs het risico door internetfilters geblokkeerd te worden vanwege dit onderwerp, maar het moet me toch van het hart.

Sex. Wat is er mis met dit woord? Met het woord bedoel ik, niet met de daad.

Ik vermoed dat sommigen hier even over moeten nadenken. Je ziet dit woord zo vaak. Bovendien bestaat het uit slechts drie letters, dus wat kan hier aan mankeren? Bijna heel Nederland heeft het over sex, dus daar kan toch niets mis mee zijn?

Mijn probleem met sex is dat iedereen het onnadenkend overneemt omdat anderen het ook zo schrijven. Er bestaan weinig woorden die zo worden overgedoseerd als sex. Het is uiteraard zeer begrijpelijk dat dit gebeurt, want het schijnt dat mensen er een groot deel van de dag aan denken, dus daarom kan het woord sex zich altijd verheugen in bovengemiddelde belangstelling.

Sex wordt echter sexyer gemaakt dan nodig is. In het Nederlands schrijf je het namelijk niet met een x maar met ks. Seks dus. Zolang er een goed Nederlands woord voorhanden is verkies ik dat boven het Engelse woord.

Vreemd genoeg schrijf je sexy wel met een x. Omdat seksy of seksie niet zo mooi staat heeft men vermoedelijk voor de Engelse spelling gekozen. Het wordt er allemaal niet duidelijker op, want in het Nederlands schrijf je sexyer en in het Engels sexier. Nederlandse vervoegingen van Engelse woorden vind ik altijd zeer gekunsteld overkomen.

Ik wil hier geen halszaak van maken. De meesten zal het een worst wezen of je het met een x of met ks schrijft, zolang ze het maar kunnen bedrijven. Als je dan toch van seks geniet, vergroot het genot dan door het met ks te schrijven. Daarom geef ik sex (het woord) een 4 op de irrischaal.