Gastblog: Nep-r

Door Dick Feld

Een van mijn grootste irritaties is hoe mensen de rinwisselen voor een j. Je weet wel, dat aangeleerde spraakgebrek dat jetegenwoordig overal hoort. Of zoals zij zeggen: xe2x80x98dat aangeleejde spraakgebrek dat je tegenwoojdigoveral hoojt.xe2x80x99 Het is aangeleerd, want het is niet zo dat ze de r niet kxc3xb9nnenuitspreken. Ze zeggen immers wel xe2x80x98overalxe2x80x99 en xe2x80x98spraakgebrek’ met een gewone r.

Aanstellerij dus.

Het heet in de volksmond een Gooise r, maar volgens mij ishet een Amerikaanse r die ze nadoen. Omdat ze denken dat ze dan interessanterzijn, waarschijnlijk. Of ze spelen dat ze iemand van de televisie zijn. Of zespelen slechts dat ze xc3xademand zijn.

In het radioprogramma Kunststof hoorde ik mevrouw (Youp) van hetHek eerst gewoon praten, maar even later, toen het interview over haar nieuwe boekging, kon ze ineens de r niet meer nojmaaluit haar mond krijgen. Heel bizar.

Zodra ik iemand zo hoor praten luister ik al niet meer naarwat er gezegd wordt, maar denk ik steeds: wat een nepper met die nep-r! Ze moeten het natuurlijk helemaal zelf weten,maar ze steken anderen aan. Steeds vaker hoor je mensen praten met die nep-r en als je daar slecht tegen kunt, zoals ik, zet jesteedsvaker radio en televisie uit.

Het is zelfs al zo erg dat het me laatst opviel dat deceremoniemeester van de dodenherdenking op de Dam een gewone r had. Dus het normalebegint al uitzondering te worden. De nep-r krijgt van mij een 8 op de irrischaal.

Advertenties

Echt

Oeioei, dat komt nooit meer goed. Volgens Ruud Hendrickx, hoofdredacteur bij Van Dale, ben ik geen echte taalliefhebber omdat ik klaag over taal.

Een citaat uit het artikel:
‘Een echte taalliefhebber bekijkt zijn taal met liefde. Die zegt: xe2x80x9cgoh, wat zit dat toch allemaal mooi in elkaar". Die accepteert dat er verschillende soorten Nederlands zijn en dat die allemaal recht van bestaan hebben. Echte taalliefhebbers focussen niet op wat er misgaat, want er gaat ook zoveel goed met taal. Liefhebbers van schilderijen lopen toch ook niet de hele tijd te sakkeren in het museum. Neen, die gaan rustig voor een schilderij staan en laten het op zich in werken. Ze genieten ervan.’

Ik mag mezelf van mijnheer Hendrickx dus wel een taalliefhebber noemen, maar geen echte taalliefhebber. Alleen echte taalliefhebbers bekijken hun taal met liefde en genieten van taal. Ik kennelijk niet. Ik voel een enorme identiteitscrisis aankomen. Al mijn liefdevolle gevoelens voor taal en al mijn taalgenotsmomenten zijn blijkbaar misplaatst geweest. Ik hoor niet meer bij de elite van echte taalliefhebbers. En dat doet pijn.

Gelukkig heb ik mijn liefde voor het klagen nog. Echte klaagliefhebbers weten dat niets meer oplucht en verfrist dan een flinke klaagzang. Klagen maakt gelukkig. Echt waar.

Gastblog: Al die pollen

Door Jitske Lotstra

xe2x80x98Prikkende ogen, lopende neus… het voorjaar zit weer in de lucht. Of beter gezegd: de pollen,xe2x80x99 zo luidt de tekst van een advertentie van Mediq Apotheken. Het foutieve gebruik van pollen als meervoud is een wijdverbreid fenomeen: bij het weerbericht waarschuwt Helga van Leur ons voor xe2x80x98de pollenxe2x80x99 en in reclames voor antihooikoortsmiddeltjes heeft men last van al die pollen. De Consumentenbond schrijft: xe2x80x98de pollen gieren weer door de lucht.xe2x80x99

Pollen komt uit het Latijn en is een ander woord voor stuifmeel. Volgens het Groene Boekje zijn beide woorden onzijdig. Daarom is xe2x80x98het pollenxe2x80x99 de enige juiste constructie. Toegegeven: het is een voor de hand liggende fout voor Nederlanders vanwege de uitgang xe2x80x93en. Bovendien hebben we allemaal ongetwijfeld wel eens het woord graspol gehoord. Echter, hoe al die graspollen zichzelf dan ontwortelen en door de lucht gieren om vervolgens in onze ogen en luchtwegen terecht te komen vraagt blijkbaar niemand zich af. Waarom de hemel niet groen ziet van al die door de lucht gierende graspollen blijft eveneens een raadsel.

Ik zal niet ontkennen dat al die pollen wel degelijk irritatie veroorzaken (als ik Mediq Apotheken moet geloven deelt een flink aantal mensen mijn ergernis: xe2x80x98de pollen betekenen extra last voor zoxe2x80x99n 1 miljoen mensenxe2x80x99), maar hooikoorts krijg je er niet van. Het pollen, oftewel stuifmeel, is de enige boosdoener wat dat betreft.

Al die pollen krijgen van mij een 8 op de irrischaal. Het is overigens niet mijn bedoeling de pollen volledig uit te bannen. De Pollen is namelijk een dorpje in Overijssel. Als u daar allergisch voor bent, hoor ik het graag!

Trolley

Zij aan zij stonden ze daar. Twee mannen van achter in de vijftig, misschien begin zestig, volgehangen met tassen en wachtend op hun vrouwen. In het voorbijgaan maakten we even kort oogcontact. In de kwart seconde dat onze blikken elkaar raakten was het duidelijk dat we elkaar begrepen. Achter hun moedige glimlach ging een intens lijden schuil, opgewekt door het volkomen overgeleverd te zijn aan het fenomeen vrouw. Niet alleen hun vrouw, maar op deze dag alle vrouwen.

Deze dag, de dag waar hun vrouwen het meest naartoe hadden geleefd en zij het meest tegenop hadden gezien, was de culminatie van alles waar je als man tegen vecht maar niet van kunt winnen. Het was onvermijdelijk dat ze mee zouden gaan, ondanks verwoede pogingen excuses op te werpen en ziektes te veinzen. Het was onvermijdelijk en alles overheersend. Als man ben je overgeleverd aan de vrouw tijdens de Libelleweek.

Onderschat het niet. Een horde vrouwen gewapend met trolleykoffers in de Libelleweek is levensgevaarlijk en uiterst dodelijk. Na een slopende autorit, een file naar de parkeerplaats en een file kakelende dames naar de kassa, is een man al bijna uitgeput als hij de ingang door is. Ik ook. Ik stond, net door de ingang, bij mijn positieven te komen en me te orixc3xabnteren op de dichtstbijzijnde espressobar, toen ik mijn eerste aanrijding met een trolleykoffer al te pakken had.

Ze kwam van achter en deze dame was het type doorstomer. Dat is een van de gevaarlijkste, want niets en niemand ontziend dendert de doorstomer recht op haar doel (het koopje) af en verwoest daarbij alles op haar pad. De as van het wieltje, waar normaal een schroefdop op zit maar er niet op zat, schampte mijn enkel.

Licht bloedend probeerde ik mijn weg naar de espressobar te vinden toen ik tegen een zeer onberekenbaar type opbotste: de plotseling-midden-in-het-pad-staanblijfster. Een man is een jager en moet blijven bewegen om zijn prooi (in dit geval de espresso) te pakken te krijgen. Wij kunnen ons op dat moment maar op xc3xa9xc3xa9n ding concentreren en worden volkomen verrast door plotseling stoppende vrouwen. Het gevolg: mijn scheenbeen maakte pijnlijk kennis met het stalen beschermrekje van de trolley.

Een blauwe plek rijker liep ik licht trekkebenend verder naar de espressobar, die nu hoopgevend dichtbij was gekomen. Toch maar even naar rechts kijken om doorstomers te ontwijken en rechtuit om plotselinge stoppers te kunnen detecteren. Helaas was ik nog niet voorbereid op de plotseling-van-richting-veranderaar en dus werd ik, weer volkomen onverwacht, van links hard over mijn tenen gereden door een trolleykoffer volgeladen met Libelles. Mijn pijnlijke linkervoet schoot als vanzelf omhoog, waardoor ik achteruit hinkte op mijn rechterbeen, waar – niet geheel toevallig – een trolleykoffer stond en waar ik dus achterover kukelde.

Hier is niets tegen opgewassen. Na drie minuten op de Libelleweek was mijn nederlaag pijnlijk duidelijk. De espresso verzachtte de pijn enigszins, maar mijn trots was gekrenkt. De blik die ik met de wachtende mannen uitwisselde bracht meer verlichting dan drie maanden psychotherapie: het diepe ongeluk door deze martelgang trof alle onfortuinlijke mannen die hier waren, evenals de schijnbare oneindigheid van deze dag en de uitzichtloosheid van het bestaan door kappers, smeersels, vitaminewater, biosapjes, dansend (intuxc3xaftief) tekenen, workshops (werkwinkels?), frutsels en fratsels.

Ik was gelukkig niet de enige. Deze twee kerels leden minstens net zo erg als ik maar hielden hun kin en glimlach moedig omhoog. Dat gaf hoop. Hoop dat het mogelijk was dat er een eind zou kunnen komen aan deze dodelijk vermoeiende en veel te vrolijke dag. Ik snap nu hoe Gert-Jan Drxc3xb6ge zich voelde als de verpleegster aan het einde van een dag vol glamour vroeg: "En, gaat het weer een beetje mijnheer Drxc3xb6ge?"

Met mijnheer Van Balen gaat het ook wel weer een beetje. Nu nog proberen van mijn trolleyfobie af te komen. Mij zul je, ondanks een 6 op de irrischaal, voorlopig niet meer in de buurt van een op hol geslagen kudde trolleytrekkende vrouwen vinden.

Slimmer

Sinds kort worden op tv 1-minuutreclames uitgezonden van het Productjournaal over supermarktartikelen, met bijgaande slagzin: Helpt u slimmer kiezen. Volgens het Productjournaal is de informatie die ze verstrekken altijd op feiten gebaseerd.

Dat is interessant, eindelijk is er een onafhankelijke instantie die objectieve informatie geeft over supermarktproducten die wij als naxc3xafeve en onbenullige consumenten niet weten. En het is op feiten gebaseerd, dus waar.

Laat ik eens een willekeurig product kiezen: Actimel van Danone.  De openingszin van dit op feiten gebaseerde artikel is: ‘Actimel helpt je weerstand te verhogen waardoor je beter bestand bent tegen die invloeden.’ Dit suggereert dat er een zin aan vooraf is gegaan waarin invloeden worden genoemd waar het woord die naar verwijst. Helaas, dit feit heeft men vergeten te vermelden. Kan gebeuren, dus we gaan vol vertrouwen verder.

Dan wordt beweerd: ‘Dagelijks komen er indringers het lichaam binnen via de mond, bijvoorbeeld door ademen of eten en drinken.’ Oei, indringers! Dat klinkt gevaarlijk. Wie zijn dat dan? De Russen? Terroristen? Op het plaatje staan kleine bolletjes, dus laten we aannemen dat er bacterixc3xabn worden bedoeld.

Deze ‘indringers’ kunnen volgens het Productjournaal ‘in je darmen terecht komen en proberen daar je lichaam binnen te dringen.’ Dus als ze in je darmen zitten, zitten ze volgens het Productjournaal nog niet in je lichaam. Als je het plaatje moet geloven dan zitten er gaten in je darmen waar die indringers precies in passen en pas als ze daar doorheen zijn gegaan zitten ze in je lichaam. In het volgende plaatje vullen Actimelbolletjes de gaten op waardoor de ‘indringers’ er niet meer in kunnen en dus zou Actimel je weerstand verhogen.

Juist. Dat zijn verfrissende inzichten. Ik wist niet dat de inhoud van mijn darmen buiten mijn lichaam zat. Gelukkig is deze op feiten gebaseerde informatie ‘wetenschappelijk bewezen in meer dan 30 studies. Onder andere in samenwerking met internationale universiteiten.’ Ik ben benieuwd welke universitair onderzoeker daar zijn handtekening onder zou willen zetten.

Met deze op feiten gebaseerde informatie zou ik dus slimmer moeten kunnen kiezen. Ik betwijfel of ik door deze feiten slimmer ben geworden; ik ben eerder confuus door de gedachte dat de buitenkant van mijn lichaam binnen in me zit en ik ben nu opeens bang voor ‘indringers’. Ik begin een licht vermoeden te krijgen dat Productjournaal niet geheel onafhankelijk is. Even nalezen op de site. Ah, ik zie het al: ‘ProductJournaal wordt gesponsord door de grote adverteerders vanNederland.’

De grote adverteerders van Nederland helpen mij dus slimmer te kiezen. Ik denk niet dat ze hiermee bedoelen dat ze proberen me te helpen om slimmere keuzes te laten maken, maar dat hun manier om mij te laten kiezen voor hun producten slimmer is. Hun slimme manier is dat ze mij proberen te overtuigen met quasiwetenschappelijke feiten. Reclamefeiten welteverstaan. Van die feitjes die ook mee willen doen met de grote feiten der aarde, maar die het maar niet lukt om waar te zijn.

De zoveelste poging van de reclamemakers om mij met misleiding tot aankoop te bewegen strandt in een indringende 7 op de irrischaal. En dat is een feit.

Design

Afgelopen week besloot ik geen retro-vintagebril te kopen. Mijn plaatselijke opticien is de schok van de gemiste omzet nog maar net te boven, maar gelukkig geeft hij zichzelf een nieuwe kans om geld aan mij te verdienen. Hij wil me nu namelijk een design zonnebril aansmeren.

Een designzonnebril (volgens de vervoegingsregels in het Nederlands zonder spatie) is duidelijk iets anders dan een gewone zonnebril. Design betekent ontwerp of vormgeving, dus een designzonnebril is ontworpen en een gewone zonnebril niet. Hoe is een gewone zonnebril dan ontstaan? Gegroeid uit een zonnebrilkiem?

Een gewone zonnebril is net als een designzonnebril natuurlijk ook ontworpen, evenals een designbank en een gewone bank. Wat is dan het verschil? Aan een designproduct is een naam verbonden van een merk of een ontwerper. Een onbekende ontwerper kan ook prachtige dingen ontwerpen, maar kan omdat hij onbekend is geen absurd hoge prijzen berekenen.

Uiteraard bestaan designproducten bij gratie van grote aantallen mensen die ze aanschaffen. Deze mensen zijn kennelijk gevoelig voor betekenisloze Engelse woorden als design, die de schijn van kwaliteit wekken, maar vaak alleen een middel zijn om de marges te verhogen.

Getallen zijn ook ooit door iemand ontworpen, dus design krijgt van mij net als retro-vintage een design-8 op de irrischaal.