Noes

De invloed van het Engels op het Nederlands beperkt zich niet meer tot een toenemend gebruik van leenwoorden. Er is een nieuwe vorm van het anglicisme bij gekomen, te weten het Engels uitspreken van Nederlandse woorden.

Op Radio 1 hebben vooral de vrouwelijke presentatoren het niet meer over nieuws, maar over noews of noes. Vanochtend opende Catrien Straatman de uitzending met: ‘het Radio 1 Journaal met het noes van 31 augustus.’ Ook Ghislaine Plag kan het woord nieuws niet normaal uitspreken. Zij heeft het over nioels.

Het is opmerkelijk dat juist nieuwspresentatoren zoveel moeite hebben met het uitspreken van nieuws. Het is volgens mij begonnen toen Weather News het weerbericht op Radio 1 ging verzorgen. Steevast wordt dat aangekondigd met: ‘En nu het weer van Wedder Noes.’ Radiogolven gaan door muren heen en zo heeft wedder noes zich via de FM in de hoofden van de radiopresentatoren genesteld. Het is besmettelijker dan de Mexicaanse griep en er zijn nog geen vaccins tegen ontwikkeld.

Het begint erop te lijken dat noes het noewe nieuws is. Ik pleit ervoor dat de farmaceutische industrie als de wiedeweerga Taminoes gaat ontwikkelen, want straks vallen we allemaal ten prooi aan de noewe uitspraak. Baat het noet dan schaadt het noet, dus ik ben benoewd of een 6 op de irrischaal kan bijdragen aan de vernoetiging van noes.

Leuk

Ik wou dat ik het kon, me ergeren aan plezant. Of aan vermits, verwittigen, droogzwieren, polleke of kwijtspelen. Maar ik kan het niet. Ik vind het Vlaams een heerlijk beeldende taal, die bovendien prachtig wordt uitgesproken.

Dat de Nederlander ooit eenzelfde  liefde voor taal als de Vlaming krijgt is een utopie. Het verbaast me daarom ook niet dat er in Vlaanderen een club is opgericht tegen het gebruik van leuk. Vlamingen moeten volgens de club plezant gebruiken en daar ben ik het volkomen mee eens.  Het is niet zo dat ik Vlamingen wil verbieden om leuk te gebruiken, maar plezant, uitgesproken door een Vlaming, klinkt zoveel gemoedelijker en behaaglijker dan het platvloerse leuk.

Een Vlaming moet niet als een Nederlander proberen te klinken en een Nederlander niet als een Vlaming. Er zijn weinig dingen zo weerzinwekkend als nen ‘Ollander die Vloams probeirt te proaten. Ik kan me goed voorstellen dat ze in Vlaanderen ook zo denken over Vlamingen die Nederlands proberen te praten. Taal is ook een manier om je identiteit te tonen, dus het nastreven van behoud van het idioom is prijzenswaardig.

Ik weet niet of Nederlanders ook lid mogen worden van de club, maar ik ga me aanmelden. Bovendien vind ik leuk de Mieke van de Nederlandse taal, je kunt het overal voor gebruiken. Het lijkt wel vaseline. Daarom schaar ik me achter de liefhebbers van het Vlaams en geef ik leuk een mieterse 4 op de irrischaal. Dolletjes!

Gastblog: Nep-r

Door Dick Feld

Een van mijn grootste irritaties is hoe mensen de rinwisselen voor een j. Je weet wel, dat aangeleerde spraakgebrek dat jetegenwoordig overal hoort. Of zoals zij zeggen: xe2x80x98dat aangeleejde spraakgebrek dat je tegenwoojdigoveral hoojt.xe2x80x99 Het is aangeleerd, want het is niet zo dat ze de r niet kxc3xb9nnenuitspreken. Ze zeggen immers wel xe2x80x98overalxe2x80x99 en xe2x80x98spraakgebrek’ met een gewone r.

Aanstellerij dus.

Het heet in de volksmond een Gooise r, maar volgens mij ishet een Amerikaanse r die ze nadoen. Omdat ze denken dat ze dan interessanterzijn, waarschijnlijk. Of ze spelen dat ze iemand van de televisie zijn. Of zespelen slechts dat ze xc3xademand zijn.

In het radioprogramma Kunststof hoorde ik mevrouw (Youp) van hetHek eerst gewoon praten, maar even later, toen het interview over haar nieuwe boekging, kon ze ineens de r niet meer nojmaaluit haar mond krijgen. Heel bizar.

Zodra ik iemand zo hoor praten luister ik al niet meer naarwat er gezegd wordt, maar denk ik steeds: wat een nepper met die nep-r! Ze moeten het natuurlijk helemaal zelf weten,maar ze steken anderen aan. Steeds vaker hoor je mensen praten met die nep-r en als je daar slecht tegen kunt, zoals ik, zet jesteedsvaker radio en televisie uit.

Het is zelfs al zo erg dat het me laatst opviel dat deceremoniemeester van de dodenherdenking op de Dam een gewone r had. Dus het normalebegint al uitzondering te worden. De nep-r krijgt van mij een 8 op de irrischaal.

Ontzettond

Doorgaans probeer ik geen kritiek te leveren op dialecten, want dat is wel erg gemakkelijk. Een dialect is streekgebonden en heeft met eigen regels en uitspraak nou eenmaal zijn eigen vorm. Ik luister graag naar dialecten: Limburgs, Brabants, Haags, Utrechts, Westfries, Twents, Amsterdams, noem maar op. Ik vind ze allemaal prachtig.

En toch. In de afgelopen maanden is er iets in mijn hoofd beginnen te pruttelen en langzaam is dit uitgegroeid tot een niet geringe irritatie. Exc3xa9n Amsterdamse uitspraak wordt sinds enige tijd zo vaak op radio en tv gebezigd dat ik er niet meer zonder lichte stuiptrekkingen naar kan luisteren: de -ond uitgang.

In een tv-reclame van 7-Up wordt beweerd dat het drankje dorstlessond en verfrissond is. Op zaterdagochtond gaat Nico Dijkshoorn ontzettond vroeg naar de Albert Kuyp om voor xc3xa9xc3xa9n achtonnegontig een enerverond pond peron te verslindon. Daar schrijft hij vervolgons een ontzettond mooi gedicht over, dat dan weer wel.

Ontzettond klinkt mooi rond, maar het voortduronde gebruik op radio en tv werkt irriterond. Hopond dat het niet terugkerond is, geef ik de Amsterdamse -ond een 4 op de irrischaal.